Στις 24 Οκτωβρίου 1963, έφτασε στην Αθήνα η χαρμόσυνη είδηση της απονομής του Νόμπελ Λογοτεχνίας στον ποιητή Γιώργο Σεφέρη. Εξήντα χρόνια μετά, την ίδια μέρα, 24 Οκτωβρίου 2023  το Μουσείο Μπενάκη εγκαινιάζει την έκθεση «Γιώργος Σεφέρης. 60 χρόνια από το βραβείο Νόμπελ». Η έκθεση πραγματοποιείται στην Πινακοθήκη Γκίκα (Κριεζώτου 3) και θα διαρκέσει έως τις 24 Φεβρουαρίου 2024.

Η έκθεση με κεντρικό έκθεμα το μετάλλιο και το δίπλωμα του βραβείου Νόμπελ, το οποίο ανήκει στη συλλογή της Πινακοθήκης Γκίκα και δωρήθηκε από την Μαρώ Σεφέρη, στοχεύει να ζωντανέψει την ατμόσφαιρα της ημέρας της ιστορικής ανακοίνωσης και το κλίμα των ημερών που ακολούθησαν έως την απονομή στις 10 Δεκεμβρίου 1963.

Το Δίπλωμα και το χρυσό μετάλλιο του Βραβείου Νόμπελ
Δωρεά Μαρώς Σεφέρη προς το Μουσείο Μπενάκη

Παρουσιάζεται πλήθος τεκμηρίων από το αρχείο Σεφέρη που βρίσκεται κατατεθειμένο στη στα Αρχεία της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα, καθώς και φωτογραφικό υλικό από το αρχείο Κώστα Μεγαλοκονόμου των Φωτογραφιών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη, εφημερίδες και περιοδικά της εποχής, από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρουν παρουσιάζουν οι συγχαρητήριες επιστολές προς τον Γιώργο Σεφέρη, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν εκείνες των Νίκου Χατζηκυριάκου Γκίκα, Νάνου Βαλαωρίτη, Ανδρέα Εμπειρίκου, Σοφίας Βέμπο και Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, ενώ παρουσιάζεται για πρώτη φορά η αλληλογραφία της Μαρώς Σεφέρη με το Μουσείο Μπενάκη, σχετικά με τη δωρεά του βραβείου Νόμπελ του ποιητή.

Το κλίμα στην Αθήνα την εποχή της βράβευσης είναι πολιτικά ρευστό και κοινωνικά τεταμένο. Η δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη τον Μάιο, η παραίτηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή τον Ιούνιο και οι εκλογές που έχουν ήδη προκηρυχθεί για τον Νοέμβριο του 1963 μονοπωλούν το ενδιαφέρον. Η είδηση για την βράβευση δημοσιεύεται στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων και εκτενή αφιερώματα υπάρχουν στις πολιτιστικές τους σελίδες, γρήγορα όμως το ενδιαφέρον ατονεί. Την επομένη της βράβευσης (11 Δεκεμβρίου), η σχετική είδηση είναι στις περισσότερες εφημερίδες είτε χαμένη στις εσωτερικές τους σελίδες, είτε πρωτοσέλιδο μονόστηλο, συμπιεσμένο υπό το βάρος των πολιτικών εξελίξεων.

Αθήνα, 24 Οκτωβρίου 1963, Άγρας 20, μεσημέρι. Μετά την αναγγελία της βράβευσης, ο
Γιώργος και η Μαρώ Σεφέρη στο γραφείο, κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου ενώπιον
των δημοσιογράφων και των φωτορεπόρτερ. Φωτ. Κώστα Μεγαλοκονόμου
©Μουσείο Μπενάκη/Φωτογραφικά αρχεία

Η έκθεση του Μουσείου Μπενάκη πραγματοποιείται με τη συνεργασία της Σουηδικής Πρεσβείας στην Αθήνα.

Ταυτόχρονα με την έκθεση στην Πινακοθήκη Γκίκα, εγκαινιάζεται στην ελληνική πρεσβευτική κατοικία του Λονδίνου μια αντίστοιχη αφιερωματική έκθεση για τα εξήντα χρόνια από την απονομή του βραβείου Νόμπελ, στον χώρο όπου βρισκόταν το γραφείο του Γιώργου Σεφέρη.

Τέλος, στις 18 Δεκεμβρίου 2023, θα παρουσιαστεί από τις εκδόσεις Ίκαρος η τρίγλωσση (ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά) έκδοση «Γιώργος Σεφέρης, εἶμαι ὁ ἴδιος μιὰ ἀντίφαση…» που περιλαμβάνει τις δύο εμβληματικές ομιλίες του ποιητή κατά την υποδοχή του Νόμπελ. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στην Πινακοθήκη Γκίκα, δίπλα στον χώρο της έκθεσης.

Επιμέλεια έκθεσης: Κωνσταντίνος Παπαχρίστου
Σχεδιασμός έκθεσης: Παύλος Θανόπουλος

*Κεντρική φωτογραφία άρθρου: Αθήνα, 24 Οκτωβρίου 1963, Άγρας 20, βράδυ. Επίσκεψη από μέλη της Σουηδικής κοινότητας της Αθήνας για χορωδιακά συγχαρητήρια. Πίσω από τον Σεφέρη, ο σουηδός νεοελληνιστής Στούρε Λινέρ, μόνιμος εκπρόσωπος του αναπτυξιακού προγράμματος του ΟΗΕ στην Ελλάδα. Ήταν ο εισηγητής της υποψηφιότητας Σεφέρη στην επιτροπή του Βραβείου Νόμπελ της Σουηδικής Ακαδημίας. Δίπλα του η ελληνίδα σύζυγός του Κλειώ. Φωτ. Κώστα Μεγαλοκονόμου ©Μουσείο Μπενάκη/Φωτογραφικά αρχεία